เขตปกครองตนเองทิเบตหรือซีจั้ง

ผู้ว่าการเขตปกครองตนเอง เซี่ยงปาผิงฉั้ว
เมืองเอก ลาซา （拉萨）
Website : www.tibetinfor.com

เขตปกครองตนเองทิเบตหรือซีจั้ง（西藏）ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของ ประเทศจีน ทิศเหนือติดกับเขตปกครองตนเองซินเจียงของชนเผ่าอุยกูร์และมณฑลชิงไห่ ตะวันออกเชื่อมมณฑลเสฉวน ตะวันออกเฉียงใต้ติดกับมณฑลหยุนหนัน และทิศใต้กับตะวันตกมีอาณาเขตติดกับประเทศพม่า อินเดีย ภูฐาน สิขิมและเนปาล เป็นต้น ซึ่งเป็นแนวตะเข็บชายแดนที่มีความยาวกว่า 4,000 กิโลเมตร โดยมีพื้นที่กว่า 1.22 ล้านตร.กม.คิดเป็นอัตราส่วน 12.8% ของพื้นที่ประเทศจีน
ภูมิประเทศ
ทิเบตเป็นส่วนหนึ่งของที่ราบสูงชิงจั้ง ซึ่งมีความสูงจากระดับน้ำทะเล 4,000 เมตรขึ้นไป และเป็นดินแดนที่ได้รับสมญานามว่า ‘หลังคาโลก’ โดยส่วนหนึ่งของที่ราบสูงทางตอนใต้ของทิเบต มีแนวคดเคี้ยวของเทือกเขาหิมาลัย ซึ่งมีระดับความสูงที่ 6,000 เมตรขึ้นไป เป็นระยะทางยาว 2,400 กิโลเมตร รวมถึงยอดเขาเอเวอร์เรสซึ่งเป็นยอดเขาที่สูงที่สุดในโลก มีความสูงจากระดับน้ำทะเลถึง 8,848.13 เมตร
ทิเบตมีแม่น้ำสายหลักคือ แม่น้ำหยาหลู่จั้งปู้เจียง ซึ่งไหลผ่านหุบเขาใหญ่หยาหลู่จ้างปู้เจียง ที่มีความลึกเป็นที่สุดของโลก คือ 5,382 เมตร
ทรัพยากร
ทิเบตมีทรัพยากรธรรมชาติอันเป็นแหล่งพลังงานอย่างอุดมสมบูรณ์ อาทิ พลังน้ำ พลังลม พลังงานความร้อน พลังงานแสงอาทิตย์ เป็นต้น ปัจจุบัน ทิเบตสามารถจ่ายกระแสไฟฟ้าพลังน้ำที่ผลิตได้ถึง 56,590,000 กิโลวัตต์ คิดเป็น 15%ของทั้งประเทศ นอกจากนี้ ทิเบตยังอุดมไปด้วยแร่ธาตุ พันธุ์ไม้ พืชสมุนไพร และสัตว์ป่านานาชนิดอีกด้วย
ภูมิอากาศ
เขตที่ราบสูงทางตอนเหนือของทิเบตมีภูมิอากาศหนาวเย็นและแห้งแล้ง ฤดูหนาวมีอุณหภูมิเฉลี่ย -20 ถึง 10 องศาเซลเซียส ขณะที่ฤดูร้อนมีอุณหภูมิต่ำกว่า 10 องศา ความชื้นในอากาศตลอดปีต่ำกว่า 200 มิลลิเมตร ส่วนเทือกเขาทางตอนใต้และตะวันออกของทิเบตมีอากาศอบอุ่นชื้น เช่นเมืองลาซา หลินจือ ชาอวี๋ฯลฯ ในช่วงฤดูหนาวมีอุณหภูมิ -2 ถึง 8 องศาเซลเซียส ขณะที่ฤดูร้อนจะอยู่ที่ 15 – 22 องศา ความชื้นในอากาศประมาณ 438- 1,000 มิลลิเมตร

ประชากร
ประชากร(ปี 2003)ราว 2,701,700 คน อัตราการเกิด 17.4% อัตราการตาย 6.3% เพิ่มขึ้น 11.1%
ประกอบด้วยชนชาติจั้ง(ทิเบต) ฮั่น เหมินปา เกอปา หุยเป็นต้น ชนชาติที่มีสัดส่วนมากสุดคือ ชาวจั้งมี 2,411,100 คน คิดเป็น 92.2%ของประชากรในพื้นที่ และคิดเป็น 45%ของชนเผ่าจั้งทั้งประเทศ รองลงมาคือ ชาวฮั่น 155,300 คน คิดเป็นสัดส่วน 5.9% ภาษาท้องถิ่นที่ใช้คือ ภาษาจั้งหรือทิเบต

เศรษฐกิจ
ทิเบต มีมูลค่าผลิตภัณฑ์มวลรวมหรือจีดีพี(ปี 2003)ประมาณ 18,459 ล้านหยวน เพิ่มขึ้น 12.1% โดยมีจีดีพีรายบุคคลเฉลี่ย 6,874 หยวน และมีสัดส่วนของภาคการผลิตได้แก่ ภาคการเกษตร 22.2% ภาคอุตสาหกรรม 26.1% ภาคการบริการ 51.7% เป็นครั้งแรกที่สัดส่วนการผลิตในภาคอุตสาหกรรมสูงกว่าภาคการเกษตร
รายได้ทั้งปีของเขตนี้รวม 1003 ล้านหยวน เพิ่มขึ้น 14.9% โดยภาคอุตสาหกรรมมีมูลค่าเพิ่ม 1307 ล้านหยวน เพิ่มขึ้น 10.1%

การค้าระหว่างประเทศ
ทิเบต กลายเป็นเมืองหน้าด่านที่สำคัญของจีนในการติดต่อค้าขายกับประเทศต่างๆในโซน เอเชียใต้ เนื่องจากการเปิดตลาดการค้าตามเขตชายแดน 28 แห่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการค้าขายกับประเทศเนปาล
ปี 2003 มีมูลค่าการส่งออก-นำเข้าคิดเป็น 161.13 ล้านเหรียญสหรัฐ เพิ่มขึ้น 23.6% โดยแบ่งเป็นมูลค่าการส่งออก 121.64 ล้านเหรียญฯ เพิ่มขึ้น 50.0% นำเข้า 39.49 ล้านเหรียญฯ ลดลง 19.8% โดยมีปริมาณการส่งออกไปยังภูมิภาคเอเชียเพิ่มขึ้น 42.3% ยุโรป 1.1 เท่า อเมริกาเหนือ 39.0%
ภาคธุรกิจที่สำคัญ
- การท่องเที่ยว เป็นภาคธุรกิจที่มีความสำคัญและเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วที่สุดในเขตพื้นที่ นี้ เนื่องจากทิเบตมีทรัพยากรธรรมชาติที่งดงามไม่เหมือนใคร รวมถึงศิลปวัฒนธรรมของชาวเมืองที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นเฉพาะตัว เครือข่ายธุรกิจการท่องเที่ยว ได้แก่ยุโรป อเมริกา ญี่ปุ่น เกาหลี สิงค์โปร์ เนปาล ฮ่องกง มาเก๊า ไต้หวัน รวมถึงนักท่องเที่ยวจากภายในประเทศจีนเอง โดยมีเมืองลาซ่าเป็นศูนย์กลางแหล่งท่องเที่ยว ประสานกับพื้นที่แหล่งท่องเที่ยวโดยรอบจนถึงเนปาล
- การแพทย์และยาสมุนไพร เนื่องจากทิเบตเป็นแหล่งกำเนิดตัวยาสมุนไพรหายาก อีกทั้งมีประวัติการแพทย์แผนทิเบตที่ยาวนานกว่า 2,000 ปี ปัจจุบัน จึงได้มีการนำเอาตัวยาสมุนไพรและวิชาความรู้ที่สั่งสมมาแต่อดีตมาผนวกเข้า ด้วยกัน ร่วมกับวิทยาการและหลักการแพทย์สมัยใหม่ผลิตเป็นเวชภัณฑ์ออกสู่ตลาดทั้งใน และนอกประเทศ โดยมีมูลค่าการผลิตกว่า 300 ล้านหยวน
- การผลิตอาหารและเครื่องดื่มปลอดสารพิษ เนื่องจากทิเบตมีทรัพยากรสัตว์ป่าและพืชพันธุ์ที่หลากหลายอุดมสมบูรณ์ ทำให้อุตสาหกรรมการผลิตอาหารและเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพนี้ได้รับการตอบรับ อย่างดี อาทิ น้ำแร่ธรรมชาติ เบียร์ ผลิตภัณฑ์จากพืช เป็นต้น
- สินค้าหัตถกรรมพื้นบ้านและของที่ระลึก เช่นพรม และผลิตภัณฑ์จากขนสัตว์ และงานฝีมือประเภทต่าง ๆ
- อุตสาหกรรมเหมืองแร่ ปัจจุบันอุตสาหกรรมเหมืองแร่ของทิเบตมีมูลค่าการผลิตคิดเป็น 4%ของจีดีพีทั้งประเทศ